Pędy są żeberkowane, w węzłach nieco zgrubiałe. Wysokość łodygi wynosi 25—125 cm. Liście są naprzemianległe, jajowate lub lancetowatojajowate, zaostrzone, całobrzegie lub wrębne, na długich ogonkach. Blaszka liściowa naga lub delikatnie owłosiona, z wyraźnym unerwieniem. Kwiaty osadzone są pojedynczo lub po dwa w rozwidleniach pędów. Korona kolista, biała, żółtawa lub fioletowa. Owocem jest wielonasienna,   2—4-komorowa,   wewnątrz  pusta   nibyjagoda o masie 5—200 g. Kształt owoców papryki u poszczególnych odmian jest zróżnicowany i może być cylindryczny, podługowatostożkowaty, jajowaty, a także podobny do graniastosłupa. Powierzchnia owoców jest gładka lub żeberkowana. Owocnia u słodkich odmian papryki jest grubsza i bardziej mięsista niż u odmian ostrych. Zabarwienie owoców ulega stopniowej zmianie od zielonego do pomarańczowoczerwonego, ciemnoczerwonego lub żółtego.
Papryka pochodzi z tropikalnych i subtropikalnych rejonów Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie dotychczas można spotkać rośliny dziko rosnące. Indianie znali i spożywali paprykę przed sprowadzeniem jej do Europy.
Paprykę ostrą zbiera się z pola dwukrotnie, kiedy jej owoce są już czerwone i suche, słodką natomiast 6—10-krotnie (w ciągu lala) w fazie dojrzałości technicznej, tzn. owoce powinny być soczyste, o zabarwieniu zielonym (rzadziej czerwonym). Zbiór kończy się przed wystąpieniem przymrozków jesiennych.

Skład chemiczny. Owoce papryki słodkiej są zasobne w wę­glowodany, białka i tłuszcze. Zawartość węglowodanów w owocach papryki wynosi do 50% (w przeliczeniu na s.m.) Są to przeważnie jedno- i kilkucukrowce (fruktoza, glukoza, sacharoza) i wielocukrowce (skrobia, substancje pektynowe i błonnik). Papryka zawiera również kwasy organiczne i substancje zawierające azot (z czego 50% stanowią białka). W skórce owocu występują znaczne ilości soli potasu, sodu, wapnia, żelaza i glinu, a ponadto związki zawierające fosfor, siarkę, chlor i krzem. W porównaniu z innymi warzywami, papryka zawiera bardzo duże ilości kwasu askorbinowego (witamina C) i karotenu (pro­witamina A). Na przykład w 100 g owoców w fazie dojrza­łości technicznej występuje do 132 g witaminy C. Niektóre od­miany papryki  zawierają znacznie większe ilości wi­taminy C, nawet ponad 200 mg. Biorąc pod uwagę to, że dzienne zapotrzebowanie na witaminę C u matek karmiących i u osób ciężko pracujących wynosi 75—100 mg, to 60—80 g marynowanej papryki w pełni wystarcza do za­spokojenia tych potrzeb.
Specyficzny ostry smak nadaje papryce występująca w niej kapsaicyna. Odmiany ostre zawierają do 1%, a słodkie do 0,01% kapsaicyny. Występuje też w papryce saponina — kapsycydyna i olejek lotny.

Zastosowanie. Dzięki zasobności owoców papryki słodkiej w witaminy, sole mineralne, cukrowe i inne związki, a także dzięki umiarkowanej ich ostrości są one chętnie spożywane. Ostry, piekący smak owoców odmian ostrych jest spowodowany znaczną zawartością kapsaicyny i dlatego też stosuje się je jedynie jako przyprawę. Używane są w przetwórstwie spożywczym do produkcji różnych konserw oraz napojów alkoholowych.
Stwierdzono doświadczalnie, że wyciąg z owoców papryki oraz kapsaicyna zwiększają wydzielanie soków żołądkowych i za­wartość kwasu solnego w żołądku. Tłusty olej z nasion papryki zawierający te same związki działa analogicznie.
Kapsaicyna wykazuje działanie bakteriobójcze nawet w roz­cieńczeniu 1:10000.
W domowych warunkach, jeśli mamy nalewkę alkoholową z papryki, łatwo jest przygotować podobne mazidło i stosować przy nerwobólach, bólach o charakterze gośćcowym, zapaleniu korzonków nerwowych i bólach mięśni w razie przeziębienia. Przygotowanie mazidła jest proste; nalewkę z owoców papryki miesza się z podwójną ilością oleju roślinnego i wciera w obolałe miejsca.
Proszek z papryki ostrej doskonale spełnia rolę synapizmu (gorczycznika). Przemysł farmaceutyczny  produkuje specjalny, łatwy do stosowania plaster nasycony kap­saicyną (Emplastrum capsici). Działa on łagodniej i dłużej niż gorczycznik. Stosuje się go jako środek przeciwbólowy przy artretyzmie, zapaleniach korzonków nerwowych, podagrze, nieży­cie dróg oddechowych i przeziębieniach. Plaster przylepia się na bolące miejsce. Jeśli niezbyt piecze, można go pozostawić naj­wyżej na dwie doby.
Preparaty z papryki wchodzą w skład maści stosowanych przy odmrożeniach.
Papryka słodka, jako owoc bogaty w witaminy, jest szeroko stosowana w żywieniu chorych z osłabieniem ogólnym i niedokrwistością, również przy niedoborze oraz przy całkowitym braku witamin w organizmie. Papryka pobudza apetyt, stymuluje wy­dzielanie soków żołądkowych i żółci, co sprzyja prawidłowemu trawieniu.
Z papryki można przygotowywać różnorakie potrawy. Korzy­stną jej cechą jest to, że w postaci solonej i konserwowej za­chowuje przez długi czas przechowywania 50—80% witamin.
Należy jednak pamiętać, że przy użyciu wewnętrznym nad­miernych dawek preparatów z papryki może wystąpić ostry roz­strój żołądka, a przy nieumiejętnym stosowaniu zewnętrznym — oparzenie. Nie zaleca się używania papryki i uzyskiwanych z niej preparatów w wypadku owrzodzenia żołądka i dwunastnicy, przy schorzeniach wątroby itp.